Szara strefa w lekkiej elektromobilności

Czym jest i dlaczego zagraża całemu rynkowi?

Szara strefa to sprzedaż prowadzona poza oficjalnym, legalnym obrotem gospodarczym. W przypadku hulajnóg elektrycznych oznacza to import i handel urządzeniami bez zapłacenia podatku VAT, bez przeprowadzenia odprawy celnej oraz bez spełnienia podstawowych wymogów technicznych obowiązujących w Polsce i Unii Europejskiej. Takie pojazdy często nie posiadają prawidłowych deklaracji zgodności, badań bezpieczeństwa ani instrukcji w języku polskim, a ich sprzedawcy unikają jakiejkolwiek odpowiedzialności wobec konsumenta.

To nie tylko uderza w firmy działające legalnie, ale także stwarza realne zagrożenie dla użytkowników szczególnie dzieci i młodzieży, ponieważ na rynek trafia sprzęt niezweryfikowany, o niepewnych parametrach i nieznanym pochodzeniu.

PSLE przeprowadziło analizę sprzedaży pięciu wybranych modeli hulajnóg elektrycznych, które nie spełniają polskich wymogów technicznych, a mimo to były szeroko oferowane na popularnej platformie e-commerce. Od 1 stycznia do 26 listopada 2025 r. wartość transakcji dla tych zaledwie pięciu modeli przekroczyła 40,3 mln zł, przy czym normą było niewystawianie faktur VAT oraz brak formalnej odpowiedzialności sprzedawcy. To jedynie fragment rzeczywistego rynku, ale już ta próbka pokazuje skalę zjawiska i jego destrukcyjny wpływ na legalnie działające przedsiębiorstwa.

Jak powstają straty? Jeżeli hulajnoga o wartości np. 2000 zł trafia do Polski bez zgłoszenia do odprawy, pomijane są dwie kluczowe opłaty: VAT (23%) oraz cło, którego wysokość wynika z kodu celnego 8711609090. Po wejściu do systemu ISZTAR widzimy, że stawka cła na hulajnogi elektryczne wynosi 6%. Co ważne, cło oblicza się nie od samej wartości zakupionego towaru, ale od łącznej wartości towaru powiększonej o koszt transportu (tzw. wartość CIF). Oznacza to, że każdy pominięty fracht dodatkowo powiększa realną stratę w należnościach publicznych.

W praktyce daje to często około 550 zł utraconych danin od jednej hulajnogi, a pomnożone przez tysiące sztuk pozwala zrozumieć, dlaczego szara strefa tak silnie obciąża budżet państwa, zaburza uczciwą konkurencję i premiuje nieuczciwy import kosztem rzetelnych firm.

Szara strefa to jednak nie tylko problem fiskalny. To przede wszystkim brak kontroli nad tym, co trafia do polskich domów i na polskie drogi. Dlatego PSLE prowadzi działania edukacyjne, analityczne i eksperckie, aby wspierać rozwój uczciwego rynku, wyrównywać warunki konkurencji i przede wszystkim zwiększać bezpieczeństwo użytkowników lekkiej elektromobilności.